Is aardwarmte rond de Peelrandbreuk een doodlopende weg?

ElsmanVoor u gelezen

De auteur van dit artikel is Theo van de Mortel, oud-docent aardrijkskunde. Hij houdt zich al jaren bezig met de Peelrandbreuk. Hij vindt dat nieuw – en duur – seismisch onderzoek ten behoeve van het Deurnese glastuinbouwproject een doodlopende weg is.

Een van de ambitieuze plannen van de vorige burgemeester van Deurne was een 150 hectare groot glastuinbouwgebied aan de Langstraat. Prijskaartje: 31 miljoen euro. In 2009 werd het bestemmingsplan Tuinbouwvestiging Deurne definitief. Er volgde een kaalslag: negen boerderijen werden met de grond gelijk gemaakt en de met bomen omzoomde Kuilkensweg verdween van de kaart. Alles leek klaar voor een glorieuze start van het megaproject. Het liep anders. De economische crisis gooide roet in het eten, tuinders haakten af.

Toen de economie in 2016 weer aantrok, leek het project opnieuw tot leven te komen. Er meldden zich weer belangstellenden. Maar een nieuwe teleurstelling volgde: de provincie ging dwarsliggen. De nabijgelegen natuurgebieden Mariapeel en Deurnese Peel zouden te maken krijgen met een te hoge stikstofuitstoot.

Om het glastuinbouwproject alsnog vlot te trekken, komt dan geothermie (aardwarmte) in beeld als vervanging van aardgas. Geothermie Brabant, waarin ook de provincie participeert, ging de mogelijkheden verkennen en gaf opdracht voor een seismisch onderzoek. Eind 2017 rukten vanaf het Leegveld de kleine, witte vibro-trucks van het Franse bedrijf CGG op richting Nachtegaalweg en Langstraat. In maart 2018 liet Geothermie Brabant weten dat de resultaten van het onderzoek tegenvielen. Ze gaven onvoldoende inzicht in de toestand van de diepe ondergrond. Aanvullend onderzoek was wenselijk.
Provincie

In het najaar van 2018 werd bekend dat de gemeente het kassenproject niet meer zag zitten. Ze wil alle gronden overdragen aan de provincie. Schadepost voor de gemeente: 2 miljoen euro. Zijn raadsinformatiebrief van 26 oktober eindigde wethouder Schlösser met: ‘Ons doel is en blijft duurzame glastuinbouw te ontwikkelen in het belang van Deurne.’

Op 14 maart kreeg de raad aanvullende informatie over de grondoverdracht. De wethouder eindigde zijn brief hetzelfde als vijf maanden daarvoor. In de bijlage laat het provinciebestuur weten: om te bepalen of zogenaamde ultradiepe geothermie (dieper dan 3,5 km) mogelijk is, zal nieuw seismisch onderzoek worden gedaan. Dat zal op zijn vroegst gebeuren in de tweede helft van 2020. Als alles meezit, gaat geothermie pas in 2024 van start.

Op minder dan 3 kilometer van het beoogde kassengebied loopt de Peelrandbreuk dwars door de Deurnese woonwijk de Heiakker. Nagenoeg ter hoogte van de Nachtegaalweg loopt een zijbreuk, de Breuk van Griendtsveen.

De aardbeving van Roermond in de nacht van 13 april 1992 had een sterkte van 5.8 op de schaal van Richter. Het was de sterkste ooit gemeten in Nederland, maar ook in Europa aan de noordkant van de Alpen. De beving vond plaats bij de Peelrandbreuk. Tot 1992 stond Uden bovenaan de lijst van sterkste aardbevingen in Nederland. Daar was in 1932 een beving met een kracht van 5.0, ook bij de Peelrandbreuk.
Aardbevingshaard

Een week na de aardbeving in Roermond deed professor Ludwig Ahorner, prominent geoloog aan de universiteit van Keulen, een opmerkelijke uitspraak: ‘De Peelrandbreuk is een van de belangrijkste, tot in de tegenwoordige tijd actieve storingen in het Beneden Rijngebied. We hebben hier met een voor Midden-Europese begrippen buitengewoon actieve breukstructuur te maken, die ongetwijfeld als een potentiële aardbevingshaard moet worden beschouwd.’

In 2017 waarschuwde het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) dat de risico’s van aardwarmte worden onderschat, met name die van ultradiepe aardwarmte. Risicogebieden als Oost-Brabant, Noord-Limburg, de Peelbreuken en Groningen moeten worden vermeden.

Het blijken geen loze kreten. In mei en september 2018 werden op last van SodM twee aardwarmteprojecten in Grubbenvorst uit voorzorg stilgelegd. In beide gevallen na een zeer lichte aardbeving bij kleinere breuken aan de andere kant van de Peelhorst.

Nieuw – en duur – seismisch onderzoek ten behoeve van het Deurnese glastuinbouwproject is een doodlopende weg. Zelfs als het lukt de diepe ondergrond goed in beeld te brengen, dan nog is de productie van aardwarmte zo dicht bij de Peelrandbreuk en nagenoeg bovenop de Breuk van Griendtsveen veel te riskant.

Duurzame én veilige glastuinbouw in het belang van Deurne. De vraag dringt zich op: waarom geen zonne-energie?

Bron: Eindhovens Dagblad